De Krampus: Heb angst, maar vrees niet!

15.11.2017EvelynEvelyn
De Krampuslauf ontstond pas in de 20ste eeuw

Terwijl in België en Nederland nog steeds gediscussieerd wordt over de huidskleur van Zwarte Piet, wordt in Oostenrijk de goedheiligman begeleid door een afschrikwekkende duivelsfiguur…. Misschien ook iets voor de Lage Landen?

De avond van 5 of 6 december is helemaal geen zeemzoet feestje in de Alpen. Samen met Sinterklaas trekken namelijk de Krampussen door de straten. Deze jongemannen, maar soms ook dames, dragen handgemaakte kostuums, veelal bestaand uit zwarte schapenvachten en expressieve, soms echt angstaanjagende maskers met grote geiten – of steenbokhorens erop. Ze maken herrie met kettingen en bellen en laten hun roede knallen als ze vermoeden dat de ene of de andere toch niet braaf was het voorbije jaar. „Wie stout is de roe…“ weet je wel!?

Heidense gebruik & naamgeving

Men vermoedt dat de naam „Krampus“ afgeleid is van het Middelhoogduitse „Krampen“ wat zoveel als „klauw“ betekent. In sommige regio’s wordt de Krampus echter ook wel Kramperl genoemd, of Tuifl, Tuiflratzen, Klaubauf, Peascht, Möslfack, Taxenhacker of Ganggerl. Hoe deze regionale verschillen ontstaan zijn, is niet helemaal duidelijk. Wat niettemin zeker is, is dat de Krampus een heidens gebruik is. De Krampus was reeds in de 16de eeuw een populaire figuur. Tijdens de inquisitie verbood de katholieke kerk dit gebruik vanwege het duivelse karakter. Hierop stond zelfs de doodstraf. Niettemin bleef de Krampus bestaan, ondanks de uitroeiende tentakels van de Kerk, in de afgelegen Oostenrijkse berggebieden, waar de macht van de kerk beperkt bleef. Tijdens de 17de eeuw werden de Krampussen dan gekoppeld aan Sint Nikolaas – tot de dag vandaag.

 

Krampus versus Percht

In vele Alpenregio’s worden Krampus en Percht wel eens op één hoopje gegooid. Beiden zien er afschrikwekkend uit met deze expressieve maskers, beiden zijn het heidense gebruiken, beiden hebben steevast bellen en kettingen bij waarmee een hels geluid wordt gemaakt. Toch is er een groot verschil tussen beide figuren. De Krampus is namelijk de begeleider van Sinterklaas en trekt tussen eind november en begin december door de dorpen. De Percht jaagt de boze geesten weg tijdens de twaalf ‘Heilige nachten’ die beginnen met de kerstnacht (24/25 december) en eindigen na de nacht van 5 op 6 januari op de ochtend van Driekoningen.

Perchtenlauf in Tirol:

Minimaal 500 euro voor een masker

Elk dorp heeft zo zijn eigen Krampussen en ook onderling strijden de mannen om wie het mooiste kostuum heeft. Het hele jaar wordt er aan de kostuums en maskers met traditionele motieven gewerkt. De maskers met open mond, spitse tanden, mimiek etc worden allemaal met de hand gemaakt uit het hout van de Weymouthden. Deze den lijkt erg op de Alpenden (Zirbe) maar met minder takken. Uit een 40 centimeter lange stam kun je vier maskers vervaardigen. Ongeveer 30 uren duurt het vooraleer een geroutineerde Krampusmaskermaker een masker klaar heeft – gedetailleerde inkervingen inclusief. Voor een masker betaal je minimaal 500 euro. De hoge prijs is vooral te wijten aan de horens, waarbij horens uit kunststof natuurlijk iets goedkoper zijn als echte horens. Bovendien weegt een masker met echte dierenhorens ook een pak meer!

Krampuslauf

Begin december kunnen ze dan eindelijk elkaar proberen te imponeren tijdens de Krampusläufe op 5 of 6 december. Krampusläufe zijn overigens niet historisch. Aan het einde van de 20ste eeuw vonden nu en dan eens Krampusläufe plaats; intussen is het een ware rage.
Zodra de duisternis valt, begint de Krampuslauf. Eerst verschijnt de goeie Sint op het toneel en deelt glimlachjes, cadeautjes en snoepjes uit. Zodra hij echter van het toneel verdwijnt, rennen plots de Krampussen door de menigte. Met hun roedes delen ze hier en daar „klapjes“ uit, die nu en dan ook best pijnlijk kunnen zijn. De Krampussen houden ervan meisjes te plagen, dus, dames, wees gewaarschuwd en trek liever geen leggings aan als je een Krampuslauf bijwoont. Na maximaal 1,5 uur is de Krampuslauf dan voorbij en keert de rust terug…. tot in het volgende dorp de avond erop de Krampussen en hun Sinterklaas door de straten trekken met hun bellen, kettingen en roede!

Krampusläufe in Tirol – Kalender

18.11.17 19.00 Uhr, Nacht der Teufel / Krampuslauf in Going am Wilden Kaiser
24.11.17 18.00 Uhr, Fackellauf der Roppner Krampeler
25.11.17, Krampuslauf in Imst (18.00) und Nikolauseinzug (17.00)
02.12.17, Krampuslauf mit Nikolauseinzug in Uderns
02.12.17 18.00 Uhr, Krampuslauf in Roppen, um 15.00 Uhr Nikolauseinzug
03.12.17 19.30 Uhr, Krampuslauf in Lienz – Johannesplatz
04.12.17 17.00 Uhr, Krampuslauf und Nikolauseinzug in Kirchdorf in Tirol
05.12.17, Krampuslauf in Breitenbach im Ortszentrum
05.12.17, Krampuslauf in Münster
05.12.17 16.00 Uhr, Krampuslauf in Ellmau
05.12.17 17.00 Uhr, Nikolausumzug und Krampusumzug in Ehrwald
05.12.17 17.00 Uhr, Krampuslauf und Nikolausumzug in Erl
05.12.17 17.00 Uhr, Krampuslauf und Nikolauseinzug in St. Ullrich am Pillersee
05.12.17 17.30 Uhr, Krampuslauf in Söll samt Nikolauseinzug
05.12.17 18.00 Uhr, Nikolausumzug und Krampusumzug in Nassereith
05.12.17 18.30 Uhr, Krampuslauf und Nikolauseinzug in St. Johann in Tirol
05.12.17 19.00 Uhr, Krampuslauf in Tarrenz
05.12.17 19.00 Uhr, Krampuslauf in Tux
05.12.17 19.30 Uhr, Tuifllauf / Krampuslauf in Axams
05.12.17 19.30 Uhr, Krampuslauf in Lienz – Patriasdorf
06.12.17 17.00 Uhr, Nikolauseinzug und Krampuslauf in Kirchberg in Tirol
06.12.17 17.30 Uhr, Hexentanz / Krampuslauf der Perchtengruppe Sonnwend Pass
06.12.17 18.00 Uhr, Krampuslauf und Nikolauseinzug in Erpfendorf beim Musikpavillon
06.12.17 18.00 Uhr, Krampuslauf in Rattenberg mit großem Perchtenumzug
06.12.17 18.30 Uhr, Krampuslauf in Lienz – Innenstadt
06.12.17 20.00 Uhr, Krampuslauf in Tarrenz der Groaße Krampeler
08.12.17 19.00 Uhr, Krampuslauf und Tuifl-Show in Seefeld am Adventmarkt

Wie nog meer lezen wil over tradities en gebruiken in Tirol, vindt meer hier!

Evelyn

In 2008 ruilde Evelyn Laureyns België in voor Oostenrijk – wat de liefde al niet doet met een mens – en wil nu niet meer weg uit het land van Sisi en Frans-Jozef. Ze reist als journaliste van Vorarlberg langs Tirol naar Stiermarken. Het meest in haar nopjes voelt ze zich in, op, boven, tussen de Tirolse bergen.

Over de auteur »

Geen reacties