Veiligheid voorop

01.12.2017Caroline VlietstraCaroline Vlietstra
Foto: Mattias Haunholder

Koning Winter is er  vroeg bij dit seizoen en, in tegenstelling tot vorig jaar, ligt er al een mooi wit tapijtje in de Oostenrijkse bergen. Een beetje wintersporter droomt dus alweer van een welverdiende vakantie in de bergen. Veel Nederlanders hebben de locatie dan ook al met zorg uitgezocht, de accommodatie geboekt en het beste materiaal en coolste outfit aangeschaft. Maar hoe goed voorbereid zijn we eigenlijk? Wat weten we over skiveiligheid?

Om maar gelijk met de belangrijkste informatie te beginnen; wie zich NIET buiten de piste begeeft, is altijd veilig en hoeft eigenlijk niet verder te lezen. Hoe steil de piste ook is, hier is het 100 % veilig en zal je nier verrast worden door een lawine. Dat jij een veilige, onbezorgde vakantie kan hebben, daar zorgen de goed getrainde piste-medewerkers voor. Dag en nacht.  Voor wie is deze blog dan wel bedoeld? Voor iedereen die van de gebaande paden afwijkt. En dat zijn er een hoop. Door het verbeterde materiaal en bredere ski’s kunnen tegenwoordig ook de iets minder goede skiërs/boarders zich buiten de piste begeven. Door de effectiviteit van de skiliften zitten er ook meer ski-uren in een dag. We willen en kunnen dus meer en zoeken constant onze grenzen op. Maar wat we daarbij uit het oog verliezen is dat we bij het verlaten van de veilige piste, ook meer kennis van zaken nodig hebben. Ook ik ga weleens zonder gids de tiefschnee in, maar heb ik wel genoeg kennis? Om daarachter te komen volg ik vier dagen de in Lech gehouden Snow & Safety Conference. Een lesje ‘bergen lezen’ zeg maar.

Snow & Safety Conference

Het is logisch dat Lech de aangewezen plek is om de Snow & Safety Conference te houden. Buiten het feit dat prins Friso hier in een lawine terecht is gekomen, bieden  Lech en het bijbehorende dorpje Zürs een uitermate goed off-piste skigebied. Hier komen freeriders ‘poederen’ en wordt de 180 kilometer aan maagdelijke sneeuw opgezocht.Vier dagen lang duiken we de diepe sneeuw in en leggen experts uit waar we op moeten letten als we de piste verlaten. Wat me snel duidelijk wordt is dat de mens zelf de belangrijkste factor  speelt als het om lawines gaat. Voor de hoogte van het lawinegevaar zijn cijfers, maar de risico’s nemen we zelf. Een zogenaamde plaklawine waarbij de sneeuw als een groot brok afscheurt, wordt in 95 procent van de gevallen door de wintersporter veroorzaakt. Weet dus wanneer je waar moet zijn en vooral, waar niet!

Lesje skiveiligheid in Lech.

Lesje skiveiligheid in Lech.

Lesje praktijk; een auto is zo goed als de bestuurder zelf

Tijdens deze cursus krijgen we naast de verhalen van experts ook praktijkles. Terwijl het hevig sneeuwt leren we hoe om te gaan met onze noodzakelijke uitrusting voor off-pisteskiën. Er wordt gehamerd op het belang van een lawinepieper, het nut van een ABS (rugzak met ‘airbag’), sonde en schep. We leren de lawinepieper gebruiken en gaan zelf op zoek naar een ‘slachtoffer’ (een ingegraven lawinepieper). We prikken driftig in de sneeuw met onze sonde, (een tussen de twee en vier meter lange prikstok waarmee we exact onze ‘pechvogel’ kunnen traceren) en komen erachter dat er een speciale techniek voor nodig is om iemand snel uit de diepe sneeuw te scheppen. Christoph Müller, jarenlang skileraar en berggids: “Een auto is zo goed als de bestuurder. Dat geldt ook voor de uitrusting van een wintersporter. Die werkt zo goed als de skiër is die hem bij zich heeft. We krijgen hier steeds meer mannen in de sportshops die alleen van hun vrouw de piste mogen verlaten wanneer ze een ABS kopen. Prima om zo’n rugzak met airbag op je rug gehangen natuurlijk, maar als je niet weet hoe je ermee om moet gaan koop je valse veiligheid”.

Ga nooit buiten de piste zonder een lawinepieper.

Ga nooit buiten de piste zonder een lawinepieper.

Uitleg ABS

Wat doet zo’n ABS eigenlijk? “De rugzak zorgt ervoor dat de skiër of boarder die overvallen wordt door een lawine weer komt ‘bovendrijven’. Dat gebeurt door middel van grote airbags die zich naast je hoofd razendsnel opblazen nadat je aan een hendel hebt getrokken”, vertelt Müller. Op het ‘droge’ hebben wij al mogen ondervinden hoe zo’n airbag zich langs onze oren opblies. Het effect is enorm. Müller: “Vergelijk zo’n airbag maar met een zak borrelnootjes. Schud de zak en het grootste nootje komt boven te liggen. Zodra een wintersporter bedolven wordt onder een lawine bevindt hij zich in een centrifuge. Hoe meer volume de skiër dus heeft, hoe meer kans hij maakt boven de lawine uit te komen. Net als het grootste nootje dat zal doen. Een goede zaak voor off-piste skiërs dan ook, die ABS, maar je hebt er niets aan wanneer je er niet mee geoefend hebt. Het vergt namelijk routine en een zekere beheersing om aan de hendel te trekken wanneer een lawine begint te razen. En dan moet er ook niet toevallig een boom of stuk steen in de weg liggen. Gidsen kennen het gebied op hun duimpje, jij niet.”

Uitleg over de ABS.

Voordat je routine hebt met de je ABS, moet je eerst op het ‘droge’ oefenen.

Lawineschaal

Wat moet je doen als je lekker de poeder in wilt duiken? Müller: “In de eerste plaats moet ieder mens voordat hij de skilift instapt het lawinebericht checken en het alarmnummer in zijn of haar telefoon zetten. De lawineberichten hangen bij de liften en tegenwoordig zijn daar ook handige apps voor. In de bergen werkt iedereen met dezelfde lawineschaal; van één tot vijf, waarvan één staat voor gering, twee voor matig, drie voor behoorlijk. Bij lawinebericht vier is het gevaar groot en bij vijf is het gevaar zo groot dat de liften sluiten. Nummer vijf kunnen we dus eigenlijk wegstrepen, wat inhoudt dat je als wintersporter al bij nummer drie in gevaar bent. En bij die melding gebeuren dan ook de meeste ongelukken.”

Lawinekaartje

 

Lesje ‘gelände’ lezen

We checken de lawineschaal. Vandaag is dat nummer twee, dus stappen we gerustgesteld de lift in. We hebben een ABS, schep, zonde en lawinepieper bij ons. Check! Eenmaal boven verlaten we direct de piste en gaan diep het ‘gelände ‘, ofwel het vrije terrein in. We lopen met onze ski’s tussen de bomen door en zijn ver van de piste verwijderd. Müller laat ons goed om ons heen kijken. “Wat zien jullie? Waar is de noordhelling? Waar heeft de wind de sneeuw naartoe geblazen? Let daar goed op, want de wind is de bouwmeester van de lawine!” Terwijl we niet kunnen wachten om van de maagdelijke helling af te mogen skiën, laat de gids ons knielen en begint te graven. “Er ligt al een dik pak sneeuw, maar wat van belang is, is hoe de lagen sneeuw zich hebben gehecht. De aarde was begin november niet bevroren toen de eerste vlokken uit de lucht kwamen. Dit houdt dus in dat de eerste sneeuwlaag ontdooid is en er zich een luchtlaag in dit pak sneeuw bevindt. Nu ligt er zo’n 50 centimeter sneeuw, maar pas echt gevaarlijk wordt het wanneer hier minder sneeuw ligt. In tegenstelling tot wat de meeste mensen denken: minder sneeuw betekent in veel gevallen meer kans op lawines. Deze laag kan dus gemakkelijk gaan schuiven wanneer er op geskied wordt. Wist je dat er zo’n 300 kilo druk op de sneeuw komt bij elke bocht die je maakt?”

Veilig met onze gids, verlaten we de piste en duiken de diepe sneeuw in.

Veilig met onze gids, verlaten we de piste en duiken de diepe sneeuw in.

‘Kijk altijd wat er vanboven komt’

We zijn nog geen half uur met de berggids op pad en hebben nu al een heel andere kijk op de bergen. We zien niet alleen de mooie afdaling, maar ook de sneeuwmuren die ontstaan zijn door de wind. En we raken er meer en meer van doordrongen dat de mens zelf een groot risico vormt. We staan bovenaan een maagdelijke afdaling en willen niets liever dan hier een spoor trekken, maar Müller vindt dit punt te gevaarlijk. Toch weet hij dat er ook dit jaar weer wintersporters vanaf zullen gaan. “Dat noemen wij het zogenaamde restrisico. Vakantiegangers die hier maar een weekje zijn, willen alles uit de dagen halen. Ze kunnen immers niet volgende week, wanneer de omstandigheden wellicht veiliger zijn, deze afdaling nog eens proberen te maken. Voor hen is het dus ‘nu of nooit’ en zij nemen daarom risico’s die locale skiërs niet zouden nemen. Maar ‘nee’ zeggen in dit soort situaties, redt levens.”
Hij neemt ons mee naar een iets vlakker stuk, waardoor we het risico tot een minimum beperken. Stukje bij beetje leren we de bergen begrijpen. Voordat we ergens even uitrusten, kijken we of dat een veilige plek is om met elkaar op een kluitje te staan. En altijd kijken we wat er van boven zou kunnen komen. “Want”, aldus onze off-pistegoeroe, “gevaar komt altijd van boven. Weet altijd wat zich daar afspeelt!”

 

Bekijk hier het filmpje van de Snow & Safety Conference.

Tip: Ben jij een poederbaas en wil je meer weten over lawinegevaar? Kijk dan op http://www.snowsafety.nl en meld je aan voor een cursus of volg een cursus online. Grondlegger van Snow Safety Center Rolf Westerhof, een non-profitorganisatie, leert je graag omgaan met de situaties buiten de piste.

Haarfijn wordt uitgelegd hoe een lawinepieper werkt.

Haarfijn wordt uitgelegd hoe een lawinepieper werkt.

Caroline Vlietstra

Caroline woont in het platste land van Europa – zelfs onder de zeespiegel – maar deze Nederlandse is eigenlijk een geboren berggeit. Ze is verliefd op Oostenrijk, met name Tirol, en is hier dan ook zoveel mogelijk te vinden; zomer en winter. Man en zoon sleept deze Heidi mee de bergen in om zelfs de zomervakantie op gletsjers door te brengen.

Over de auteur »

Geen reacties

Omhoog
nach unten