Ik verdoezel probleemzones!

Bijgewerkt op 12.11.2018EvelynEvelyn

We kennen ze toch allemaal: die prachtige panoramakaarten in de skigebieden of op de netjes gevouwen pistenplannetjes, die je overal gratis kunt meenemen. Wat nauwelijks iemand weet, is dat die kaarten met de hand worden getekend. Amper een handvol mensen op deze wereldbol weet hoe deze techniek werkt. Eén van hen is de in Innsbruck wonende tekenaar Heinz Vielkind. Hij tekende intussen al heel Tirol.

Sorry voor die vraag, maar is jouw job nog noodzakelijk? U tekent met penseel op papier. In tijden van Google Earth is dat toch niet meer eigentijds?
Tot nu toe ben ik onontbeerlijk. Voor mijn werk maak ik gebruik van foto’s en Google Earth, maar één ding mag je niet vergeten: Google Earth is té gedetailleerd!

„Google Earth is té gedetailleerd!“

Waarom is dat een probleem?
Om helemaal precies te zijn, zijn het twee problemen. Die panoramakaarten mogen niet al te precies zijn, anders zijn ze te onoverzichtelijk. Bovendien is de realiteit niet altijd mooi. Ik teken wat mijn klanten zich wensen en als noodzakelijk uitsplitsen. Een dienst toerisme wil natuurlijk zijn regio op zijn paasbest presenteren.

Dus, u bedot ons eigenlijk?
Nee, dat nu ook weer niet. Ik maak hoogstens de berg een beetje rechter, zodat hij er een beetje knapper uitziet. Net zoals een grimeur: ik zet de mooie trekken in de verf en verdoezel de probleemzones met mijn cartografische trukendoos. Zo teken ik de aardkorst, waarop de bergen en onze valleien rusten, iets meer krom als de werkelijkheid eigenlijk is. Daardoor opent het landschap zich als een harmonica en worden plaatsen, die eigenlijk verstopt zijn in enge valleien of achter hoge bergen, plots zichtbaar.

Hebben wintersporters niet eerder exacte kaarten nodig om zich goed te kunnen oriënteren in een skigebied?
Nee, ze willen de dal-afdaling vinden of een bepaalde lift en daarbij biedt een getekende panoramakaart het volgende voordeel: grote, rotsachtige bergketens kunnen duidelijker en plastischer weergegeven worden. Als ik een exacte kopie van de werkelijkheid zou maken, dan zou teveel belangrijke informatie verloren gaan door de dichtheid aan informatie in die kaarten.

Hebt u geen angst, dat deze problemen binnenkort technisch op te lossen zijn?
Nee, mijn beroep zal ook in 15, 20 jaren nog bestaan. Ik denk niet, dat een computerprogramma binnenkort uit een foto van een landschap automatisch dit soort kaarten kan genereren. Elk werk dat ik aflever, is een unicaat en wordt compleet op de wensen van mijn klanten toegesneden.

Hoe werd u eigenlijk kaartenmaker?
Ik kon op school goed tekenen. Op mijn 16de solliciteerde ik voor een job bij de Oostenrijkse, grafische kunstenaar Heinrich Caesar Berann, die in 1955 één van de eerste panoramakaarten ontwierp. Dat was voor Cortina d’Ampezzo, waar toen de Olympische Winterspelen plaatsvonden. Heinrich, Professor in Kunstschilderkunde, werd mijn mentor en in de jaren 90 werd ik zijn opvolger.

Dat betekent, u tekent intussen meer dan 60 jaren panoramakaarten. En 30 jaren daarvan was u leerling van uw professor?
Op een bepaald moment wisten we niet meer, of dat tekenen van die panoramakaarten nu mijn of zijn job was. (lacht)

Heinz Vielkind in zijn atelier in Innsbruck. Geschetst wordt met een potlood, gekleurd met gouacheverf.

Kunt u iets meer vertellen over hoe u te werk gaat?
Alles begint met een intensieve studie van de regio, die ik moet gaan tekenen – vroeger gebruikte ik wegenkaarten, nu gebruik ik vooral Google Earth. Daarna trek ik erop uit met een piloot en een helikopter, zodat ik honderden foto’s van die regio uit verschillende perspectieven kan schieten. In mijn studio in het Univiertel in Innsbruck teken ik dan met potlood en papier de eerste schetsen. Vervolgens perfectioneer ik voortdurend die schetsen met gouacheverf. Uiteindelijk vergroot ik dan die schetsen. Ik lever bijna steeds maagdelijke landschappen af. Berghutten, pistes etc voegen de toerismeverbanden nadien toe. Mijn werk wordt dan gedrukt op de skikaartjes, die in de binnenzak van Jan en Alleman passen – of uitvergroot tot grote panoramakaart bij de skiliften etc.

Wat hebt u nodig om geconcentreerd te kunnen werken?
Ik luister heel vaak naar barokmuziek. Bij het luisteren van Bachcantates kan ik me het best concentreren. Tot voor kort vergezelde me ook mijn kater, maar die stierf onlangs.

Hoeveel kaarten ontwerpt u  jaarlijks?
Afhankelijk van de grootte werk ik ongeveer vier tot acht weken aan een opdracht. Mijn werk heeft me al naar overal ter wereld gebracht. Momenteel werk ik aan een kaart van de Schwanberg in Stiermarken, daarna komt Verona met omliggende wijnbergen aan de beurt.

„Mijn werk heeft me al naar overal ter wereld gebracht.“

Wat was tot nu toe uw meest spannende opdracht?
Dingen vergelijken vind ik altijd zo moeilijk en ook onrechtvaardig. Niet alle regio’s zijn nu eenmaal sexy. Ik kan wel zeggen dat de regio rond Takayama in Japan me zeer goed bevallen heeft. Prachtige landschappen, weinig straten en dorpen. Bovendien kon ik die regio driemaal bezoeken en mocht ik driemaal business class vliegen (lacht). En dan ook nog die uiterst vriendelijke mensen aldaar! Die kaart werd uiteindelijk 5.4 meter breed en 80 centimeter hoog. Ter plaatse hebben ze het dan op 25 meter breedte vergroot.

Maar Tirol moet dan toch nummer 2 zijn, niet?
Tirol is mijn thuisland en daardoor zie je het unieke vaak niet meer zo vaak.
De mooiste regio van Tirol is voor mij Osttirol – al die onaangetaste landschappen.

Hoeveel procent van de Tiroolse berglandschappen hebt u al getekend?
100% ! En dat zowel voor kleine toerismeverbanden als voor Tirol Werbung.

Hoeveel verdient u met uw werk?
Ik heb nooit grote discussies gehad over wat zo een kaart kost. Bij kleinere opdrachten verlang ik tussen €2.000 en €6.000. Voor grotere, zoals bijvoorbeeld de Dolomieten tekenen, kan de prijs oplopen tot €25.000.

Ziet u uzelf eerder als een kunstenaar of een handwerker?
Een mix van beide? Een kunstenaar schildert vooral schilderijen zonder opdrachten, niet? Mijn werken ontstaan altijd op bestelling. Anderzijds: ook Rembrandt heeft vele schilderijen in opdracht gemaakt… tja, een mix.

Hoe groot is de concurrentie in uw vak?
Minimaal. Wellicht bestaan er nog zo 3 of 4 andere kaartentekenaars.

Op de wereld?
Ja. In Japan woont een zeer goeie tekenaar, in Frankrijk ook. En dan heb ik nog een collega in Innsbruck, die ik zelf opgeleid heb. Ik zie ze echter niet als concurrent. Spijtig genoeg hebben we geen contact meer. Ik moet iets gezegd hebben, dat haar in het verkeerde keelgat is geschoten.

Vogelperspectief van de Achensee en Rofangebergte. Pistes en skihutten worden vaker later van de toerismeverbanden toegevoegd. Sneeuw vindt Heinz Vielkind eerder saai om te tekenen. Bomen zijn veel interessanter om de topografie van een gebied te vervolledigen.

U bent nu 79. Hoelang wilt u nog werken?
Naja, de hobby’s die ik heb – tennis, mijn 5 Alfa Romeo’s – kosten veel geld. En er kwam net een achterstallige belastingheffing. Gelukkig krijg ik maandelijks een klein pensioen uitgekeerd. Maar om eerlijk te zijn: ik merk, dat ik steeds sneller moe word. Ik voel niet meer dezelfde grote passie als vroeger.

Skiet u zelf vaak? Of bent u ’s zomers vaak onderweg in de bergen?
De laatste jaren ga ik steeds minder vaak skiën, omdat de tijd ontbreekt. ’s Zomers ga ik graag de bergen in met mijn vrouw en wandelen we van berghut naar berghut. Een op-en-neertje naar de top vind ik te zwaar – vond ik altijd al. Ik doe het liever iets rustiger aan en ga graag ergens lekker een “Brettljause” genieten.

Tekst : Günter Kast – Foto’s : Robert Fischer – Vertaling : Evelyn Laureyns

Heinz Vielkind

Heinz Vielkind (79) ging op 16 jarige leeftijd in de leer bij de beroemde Oostenrijkse, grafische kunstenaar Heinrich Caesar Berann. Hij combineerde moderne cartografie met klassieke schilderkunst en stond daarmee aan de wieg van de panoramakaarten, zoals we ze vandaag nog steeds kennen. Vielkind werkte lang met Berann samen en volgde in de jaren 90 zijn meester op. www.vielkind.at

Evelyn

In 2008 ruilde Evelyn Laureyns België in voor Oostenrijk – wat de liefde al niet doet met een mens – en wil nu niet meer weg uit het land van Sisi en Frans-Jozef. Ze reist als journaliste van Vorarlberg langs Tirol naar Stiermarken. Het meest in haar nopjes voelt ze zich in, op, boven, tussen de Tirolse bergen.

Over de auteur »

Geen reacties

Omhoog
omlaag