Mijn gezichtscrème, mijn lichaamsolie, mijn badzout

16.11.2020Mercedes LauensteinMercedes Lauenstein
Natuurlijke cosmetica Barbara Hoflacher

De herfst is een tijd van inkeer, rust en genot. Het perfecte seizoen om bij een Tiroolse expert in geneeskrachtige kruiden in de leer te gaan en de eerste stappen te zetten in het maken van natuurlijke cosmetica.

Ik en cosmetica? Gecompliceerde aangelegenheid. Enerzijds hou ik van snel en eenvoudig, anderzijds heb ik een moeilijke huid. De laatste jaren heb ik dan ook veel geld uitgegeven aan dure gezichtscrèmes en me desalniettemin niet lekker in mijn vel gevoeld. Aluminium en microplastiek probeer ik te vermijden, maar minerale oliën, weekmakers en andere schadelijke stoffen vermijden, is niet zo makkelijk – zoals diegenen weten, die wel eens met een barcodescanner boodschappen deden. Eigenlijk moet ik toegeven, dat ik al 10 jaar lang mijn huid voedt met fast food. Dat is natuurlijk helemaal tegenstrijdig met hoe ik met levensmiddelen omga: ik eet niets wat mijn overgrootmoeder niet als “voedsel” definieert en maak mijn eigen groentebouillonblokjes.

Maar hoe moeilijk is het eigenlijk om zelf natuurlijke cosmetica te maken? Het wordt tijd om dat uit te vissen. En nu het herfst is, het buiten koud wordt en de dagen alsmaar korter worden, groeit het verlangen naar een ontspannend ligbad, honingpeelings en heb ik veel tijd voor… DIY-projecten. Tijdens de herfstmaanden heb ik al leren houtkerven, zeefdrukken maken en naaien. Dit jaar wordt het dus een DIY-natuurlijke cosmetica.

Natuurlijke cosmetica Barbara Hoflacher

Dit soort workshops vind je intussen overal. Persoonlijk vind ik dat een workshop natuurlijke cosmetica maken, zich nog authentieker aanvoelt, als je zo’n workshop ín de natuur volgt. Daarom besluit ik in Tirol in de leer te gaan, bij kruidenexpert Barbara Hoflacher. Zelf noemt ze zich eerder een “leerling van de natuur” in plaats van expert in geneeskrachtige kruiden, één ding staat echter buiten kijf: (bijna) niemand kent de Tiroolse bergwereld incl. zijn planten, dieren en verborgen heilkrachten, beter dan Barbara. Als kind vertoefde ze met haar oma voortdurend in de bossen, op de almweiden en langs de rivierbeddingen van het Naturpark Karwendel om er geneeskrachtige kruiden te verzamelen en daar dan wederom talloze producten voor het dagdagelijkse leven te produceren.

Sinds meer dan 20 jaar is Barbara Hoflacher ook op professioneel gebied actief inzake biologische huidverzorging. Ze is gediplomeerde ‘Heilpraktiker’ (kruidendokter), fyto- (kruidengeneeskundige) en aromatherapeut. Jarenlang studeerde ze bij grote namen uit de kruiden- en aromatherapie, zoals Susanne Fischer-Rizzi en Wolf Dieter Storl in München. Bovendien werkt ze als medisch technoloog-radiologie op de kinderafdeling van het Universitair Ziekenhuis in Innsbruck, is berggids en ook jaagster. De laatste twee passies, zijn indirect ook belangrijk voor Barbara’s passie. In de natuurgeneeskunde spelen vetten van wilde dieren een wezenlijke rol. Vetten van wilde dieren zijn immers vaak milieuvriendelijker en goeie alternatieven voor de geïmporteerde vetten zoals sheabutter. Omdat de geringe hoeveelheden van vet van wilde dieren niet geschikt is voor de handel en jonge hedendaagse vrouwen veganistische cosmetica prefereren, werkt Hoflacher in haar workshops voornamelijk met plantaardige vetten.

Natuurlijke cosmetica Barbara Hoflacher

Eveneens belangrijk, zo niet het belangrijkste bij het maken van cosmetica is, eenvoudigheid. Een paar maanden geleden verscheen haar boek “Du darfst auf meine Haut. Naturkosmetik selber machen“ (Je mag op mijn huid. Zelfgemaakte natuurlijke cosmetica.) Haar credo: gebruik eenvoudige en weinig grondstoffen, maar wel van uitstekende kwaliteit, zoals bijvoorbeeld olijfolie, zonnebloemolie en kokosvet van gecontroleerde biologische teelt. De planten, die ze gebruikt, verzamelt ze voor de huisdeur of kweekt ze zelf op de vensterbank: berkenbladeren bijvoorbeeld of basilicum, lavendel, paardenbloem of madeliefje. Verder gebruikt ze een paar etherische oliën en een paar ingrediënten die je in apotheken of speciaalzaken makkelijk verkrijgt. “Het is mijn doel de mensen onafhankelijk te maken”, zegt Hoflacher, “Of ze nu in de Tiroolse Alpen wonen of te midden van de stad.” In de drogerij wordt het steeds moeilijker om niet schadelijke cosmetica te kopen. Fabrikanten benoemen schadelijke ingrediënten steeds weer anders zodat ze onontdekt blijven. En zelfs natuurlijke cosmetica bevat steeds vaker omwille van de langere bewaring, niet koosjere substanties.

Als we elkaar ontmoeten in Innsbruck, waait een kille herfstwind door de stad. Gele bladeren vallen van de bomen en op de achtergrond tronen de grijze rotsen van de Nordkette. De lucht ruikt reeds naar winter. Ook Hoflacher vindt dat vandaag het perfecte tijdstip is voor ons project: “De herfst en de winter zijn traditioneel de beste tijd voor workshops en opleidingen. Dat was altijd al zo: zodra er geen werk meer was op het veld, zat men binnen, dichtbij de kachel, vertelde verhalen, repareerde allerlei tuig en liet zich van de grootmoeder allerhande vaardigheden bijbrengen.”

Als ik haar vertel, dat ik bang ben dat mijn huid, die synthetische troep wel gewend is, misschien geen natuurlijke cosmetica verdraagt, stelt ze me meteen gerust. Ik moet misschien wel rekening houden met het feit, dat mijn huid zich gaat veranderen: 28 dagen duurt het vooraleer zich huidcellen compleet vernieuwd hebben. In deze fase openen zich verstopte poriën en ontgiften. Pas nadien kan natuurlijke cosmetica tonen waartoe ze in staat is. Verse plantaardige oliën helpen bij het sneller repareren van onze huid zodat “onze opperhuid overal even dicht en luchtdoorlatend is, zoals goeie sportkledij.” In principe, zegt ze, volstaat het bij de verzorging van je gezicht en lichaam uitsluitend hoogkwalitatieve olijfolie te gebruiken.

 

Natuurlijke cosmeticaBarbara Hoflacher

Maar omdat crèmes maken prettiger is en je ze daarbovenop met allerlei nuttige geneeskrachtige planten en etherische oliën kunt mengen, gaan we vandaag iets ingewikkelder te werk. Ten eerste willen we een lauriercrème maken. Die helpt bij een onreine huid, je kunt de crème gebruiken als verkoudheidsbalsem en is doeltreffend bij gewricht- en rugpijn. Daarna maken we smeerwolfzalf. Tijdens de herfst is dit soort zalf erg effectief bij droge huid, littekens, sportblessures en reumatische aandoeningen. En verder willen we nog een deodorant en een lekker ruikend badzout produceren. En tenslotte, omdat de herfst ook de periode is, waarin de meeste mensen vaak verkouden zijn, stelt Hoflacher voor ook nog een neusolie op basis van johanniskruidolie te maken. Verder krijg ik voor thuis nog het recept om een harszalf te maken, want zonder harszalf gaat niets, volgens Hoflacher, en zeker niet ’s winters. Ze houdt niet op, op te noemen hoe effectief die is: “Perfect bij wonden en scheuren, ook zware, open wonden, het werkt ontsmettend, warmt koude handen en voeten, de perfecte begeleider bij verkoudheden, verzachten pijnen aan de Achillespees, rugpijn…” En ook hars verzamelen is niet moeilijk voor een leek: je kunt ze overal daar vinden waar sparren, lariksen of grenen groeien. Haar favoriete hars is die van de alpenden, die voorkomt op een hoogte van 1300 tot 2700 meter. Ze verzamelt deze soort hars tijdens haar wandelingen in Salfeins bij Grinzens, waar men van prachtige vergezichten op de Innsbruckse Nordkette en de Kalkögel kan genieten. Ook andere planten, die op grote hoogtes groeien, zoals de engelwortel, bergtijm en meesterwortel, bevallen Hoflacher goed. Om de ruwe wind op grote hoogte te kunnen trotseren bevatten deze planten hoog geconcentreerde stoffen. Daardoor zijn ze in de heilkunde zo interessant. Haar persoonlijke lievelingsplekjes en -routes houdt Barbara niet geheim: “Kennis wordt beter, als je het deelt.” Daarom kun je op aanvraag ook met haar op pad gaan.

En naar welke criteria verzamelt men kruiden? Ten eerste: kruiden verzamel je wanneer je terugkeert van jouw wandeling, zodat niets verwelkt en men niet te veel extra ballast heeft. Ten tweede: zoals “de planten het believen”. Dat is inderdaad zo, legt Hoflacher uit, want “meestal vertrek je met een bepaald doel. Je wilt bijvoorbeeld vlierbessen plukken, maar je vindt er geen. Langs het pad dat je loopt, ontdek je dan een meesterwortel. Dan ga je dus naar huis met een meesterwortel in plaats van vlierbessen. Of met een soort knoflook of een bijzondere bloesem. Je moet je helemaal laten meenemen door de natuur.”

Natuurlijk cosmetica Barbara Hoflacher

Nu is het tijd om aan de slag te gaan. Ik ben helemaal onder de indruk hoe eenvoudig alles is. Voor zalven heb je wel iets meer geduld nodig. De smeerwortel wordt gepoetst, gesneden en met bijenwas in een waterbad gemacereerd – zo noem je het proces waarbij verse kruiden in warme olie worden ondergedompeld. Als ik de wortel snijd, vloeit een sappig vloeistof uit de wortel, die de werkzame stoffen van dit kruid bevat. Hoflacher heeft deze smeerwortel in het Inntal geplukt. Hij groeit in vochtige weiden, in draslanden of langs rivieren overal in Europa. Vervolgens wordt de zalf omgeroerd en in schone (steriele) potjes geschonken. Zalven maken heeft iets meditatiefs. Voordeel is wel, dat je nadien nog maandenlang genot hebt aan zo’n zalfje. En het is een mooi geschenk voor vrienden.

Natuurlijke cosmetica Barbara Hoflacher

Iets sneller gaat het om badzout te maken. Bij het fijnstampen van het zout en de kruiden vult de hele ruimte zich met de sterke geur van rozemarijn en jeneverbessen. Deze intense geur ontspant me zeer. Misschien ben ik ook zo relaxed omdat ik van een prachtig uitzicht kan genieten vanop mijn barkruk: door het grote dakvenster van het appartement, waar de workshop met Hoflacher vandaag plaatsvindt, kijk ik uit op de glimmende toppen van de Patscherkofel – het wolkendek is opengebroken en de herfstzon kleurt nu alles in een mooi goudgeel licht. Ik adem diep in en uit en laat alle zorgen even voor wat ze zijn. Mijn badzout is bijna klaar. Wat er nog ontbreekt zijn de plantaardige en etherische oliën. In een wip is overigens ook de deodorant klaar.

Natuurlijke cosmetica Barbara Hoflacher

Wie zelf cosmetica maakt, moet er vooral goed opletten hygiënisch te werken. Alle instrumenten moeten proper zijn en worden het best met alcohol ontsmet. Om zo kleiner en voller de potjes zijn, waarin jouw producten bewaard worden, hoe langer ze houdbaar zijn – omdat er dus weinig zuurstof en bacteriën mee in contact komen. De etherische oliën zorgen voor een langere houdbaarheid. Hoflachers zalven bevatten geen kunstmatige bewaarmiddelen en zijn tot 3 jaar houdbaar.

Terug thuis ruil ik mijn gezichtscrème in voor de laurierzalf en een flesje verse, biologische olijfolie. Mijn huid bevalt dat zeer goed. Zelfs op dag 8 ziet ze er heel gezond uit. Haarshampoo en tandpasta uit mijn badkamer bannen, durf ik niet zo goed aan, hoewel Hoflacher me heel veel tips gegeven heeft. Maar ze beklemtoonde ook: liever kleine stapjes zetten.

Recepten

Laurierzalf:

  • 100 ml biologische olijfolie
  • 100 ml biologische zonnebloemolie
  • twee handvol gesnipperde laurierblaadjes
  • 40 gr bijenwas van biologische kwaliteit
  • Optioneel: 20 druppels biologische lavendelolie

Laurierbladeren en olie in een pannetje au-bain-marie bij 60°C ongeveer 45 tot 60 minuten laten intrekken. Giet af en verwarm de gezeefde olie opnieuw au-bain-marie. Voeg de bijenwas toe, die je in kleine stukjes breekt. Zodra alles gesmolten is, neem je het pannetje van het vuur en roer je de massa om tot ze afgekoeld is. Intussen de druppels lavendelolie toevoegen. Dan giet je de potjes (30 ml) tot iets onder de rand vol en laat je de zalf afkoelen. Wanneer de zalf volledig afgekoeld is, schroef je de potjes dicht.

Smeerwolfzalf:

  • 200 ml biologische johanniskruidolie of olijfolie
  • twee handvol geboende en klein gesneden smeerwolf
  • 40 gr bijenwas van biologische kwaliteit
  • Optioneel: 20 druppels biologische rozemarijnolie 1,8 cineol

Smeerwolf en olie in een pannetje au-bain-marie bij 60°C ongeveer 45 tot 60 minuten laten intrekken. Dek af en laat de olie met de smeerwolf een nachtje staan om in te trekken. Verwarm de volgende dag het mengsel nog een keertje. Giet af en verwarm de gezeefde olie opnieuw au-bain-marie. Voeg de bijenwas toe, die je in kleine stukjes breekt. Zodra alles gesmolten is, neem je het pannetje van het vuur en roer je de massa om tot ze afgekoeld is. Intussen de druppels rozemarijnolie toevoegen. Dan giet je de potjes (30 ml) tot iets onder de rand vol en laat je de zalf afkoelen. Wanneer de zalf volledig afgekoeld is, schroef je de potjes dicht.

 Deodorant:

  • 3 tl sheabutter
  • 1/2-1 tl baking soda
  • 1/2-1 tl zinkoxide
  • 2 druppels atlasceder olie
  • 4 druppels rozengeranium olie
  • 7 druppels limoenolie

De sheabutter op kamertemperatuur vermengen met de andere ingrediënten en in potjes (30 ml) overgieten.

Neusolie:

  • 50 ml johanniskruidbloemenolie
  • 3 druppels cajeput olie
  • 3 druppels alpenden olie
  • 4 druppels tijmolie (typer: linalool)

Alle ingrediënten in een flesje van bruin glas gieten, voorzichtig schudden en sluiten.

 Badzout:

  • 10-30 g verse kruiden, bijv. rozemarijn, jeneverbessen
  • 200 g zout (Himalaya zout, dode zee zout, bitterzout, zeezout enz.)
  • 2-3 el plantaardige olie
  • 8 druppels etherische olie naar keuze (bijv. lavendel, eucalyptus, citroen, pepermunt enz.)

Kruiden klein snijden en met het zout in een vijzel vijzelen. Met de plantaardige en etherische olie goed vermengen. Vul in een glazen potje of weckpot, zodat het goed afgesloten is en laat 14 dagen intrekken.

 Harszalf:

  • 100 ml olijfolie
  • 10-30 g zachte sparrenhars
  • 20 gr bijenwas of 10 gr carnaubauwas

De boomhars lost makkelijk op in verwarmde olijfolie. Kleine niet oplosbare stukjes worden met een zeefje uit de substantie gefilterd. De substantie met de bijenwas, die je in kleine stukjes breekt, smelten in een pannetje au-bain-marie. Zodra de zalf nog lauwwarm is, omroeren tot ze afgekoeld is. Dan giet je de potjes (30 ml) tot iets onder de rand vol en laat je de zalf afkoelen. Wanneer de zalf volledig afgekoeld is, schroef je de potjes dicht.

Mercedes LauensteinOver de auteur »

Geen reacties

Omhoog
omlaag